B16.T3 – Predsjednik tražio pojašnjenje Ustavnog suda zbog sutkinje Desanke Lopičić, ali uzalud
HRA BILTEN 16 – TEMA 3
Predsjednik Jakov Milatović je 19. januara pitao Ustavni sud da li Desanka Lopičić može da obavlja sudijsku funkciju u tom sudu, nakon što joj je Skupština Crne Gore prvobitno konstatovala prestanak funkcije zbog isteka dvanaestogodišnjeg mandata, a zatim joj ga i produžila, iako je krajem januara ispunila i uslov za odlazak u starosnu penziju. Iz suda kojim upravlja Snežana Armenko nisu konkretno odgovorili na predsjednikov dopis, već su konstatovali da su on i crnogorski Parlament ispoštovali proceduru u slučaju sutkinje Lopičić.
Podsjetimo, Skupština Crne Gore je 28. decembra konstatovala da je Desanki Lopičić istekao dvanaestogodišnji mandat, da bi ga na istoj sjednici produžila za najviše godinu dana ili do izbora novog sudije.
Milatović je Ustavnom sudu dodatno ukazao da 23. januara Lopičićeva stiče i uslov za odlazak u penziju, ali i da pored toga i dalje obavlja sudijsku funkciju. Podsjetio je da su poslanici drugačije postupili u slučaju sutkinje Dragane Đuranović, tj. da su joj krajem 2024. godine zbog sticanja uslova za penziju konstatovali prestanak funkcije.
Predsjednik države je zato konstatovao da odluke u slučaju Desanke Lopičić mogu imati „negativne posljedice po vladavinu prava“.
„Ukoliko je bivšoj sutkinji Đuranović prekinut Ustavom utvrđeni mandat zbog nastupanja razloga koji se odnose na ispunjenje uslova za starosnu penziju, onda bi dalje obavljanje funkcije sudije Ustavnog suda od strane bivše sutkinje kojoj je već konstatovan prestanak funkcije, a nakon ostvarivanja zakonskih uslova za starosnu penziju, dovelo u pitanje djelovanje i Ustavnog suda i Skupštine Crne Gore.“
U konačnom, Milatović je Ustavnom sudu poslao sljedeća pitanja:
„Da li 23. januara 2026. godine nastupaju okolnosti koje mogu uticati na dalje izvršenje odluke Skupštine Crne Gore od 28. decembra 2025. godine, kojom je omogućeno sutkinji Lopičić da, bez obzira na istek ustavnog mandata i konstatovan prestanak funkcije od strane Skupštine, nastavi da vrši funkciju sutkinje Ustavnog suda?
Da li se stiču uslovi da o utvrđenim činjenicama obavijestite Skupštinu Crne Gore, kako bi taj državni organ preispitao dalju pravnu održivost odluke od 28. decembra 2025. godine, tj. preispitao da li gospođa Lopičić može obavljati poslove sudije Ustavnog suda i nakon ispunjenja uslova za starosnu penziju?“
Sa druge strane, u Ustavnom sudu su bili jednoglasni u ocjeni da su i Milatović i Skupština postupili u skladu sa zakonom prilikom prestanka funkcije sutkinje Desanke Lopičić zbog isteka mandata.
„Ustavni sud je zaključio da su u junu 2025. već utvrđeni razlozi za prestanak funkcije istekom mandata, te da su predsjednik države i Skupština Crne Gore postupili u skladu sa tim. Pitanja o ostvarivanju prava na starosnu penziju i dalje se ne odnose na postupanje Skupštine u vezi sa funkcijom sutkinje”, saopštili su iz Ustavnog suda.
Izvršna direktorica NVO Akcija za ljudska prava Tea Gorjanc-Prelević kazala je da produžetak mandata Lopičićevoj protivan Ustavu, jer je njoj sudijska funkcija morala da prestane u junu 2024. godine kada je navršila 40 godina staža, u skladu sa Zakonom o penzijskom i invalidskom osiguranju, dok je u januaru ove godine napunila i 65 godina života, čime je ispunila i drugi uslov za penziju.
Ustavni sud je postupio suprotno mišljenju VK – jer nije obrazložio stav da je prvi uslov za prestanak funkcije Lopičić nastupio prestankom mandata, a ne ispunjavanjem uslova za penziju: Venecijanska komisija je preporučila Ustavnom sudu da ‘ubuduće, dok se ne sprovede izmjena zakona, pruži jasne i dovoljne razloge, kroz formalne odluke ili rezolucije, za to koji se zakon primjenjuje u pogledu penzije sudija Ustavnog suda’ (tačka 54 Mišljenja VK).
Ustavni sud, od predviđenih sedam, trenutno ima šestoro sudija, sa sutkinjom Lopičić, koja neustavno obavlja funkciju.
Kako bi se što prije promijenio sastav suda, predsjednik Jakov Milatović je od Skupštine Crne Gore zatražio da 10. februara održi vanrednu sjednicu na kojoj bi poslanici/e ponovo glasali/e za njegovog kandidata za sudiju – Predraga Krstonijevića, koji bi u slučaju izbora zamijenio Desanku Lopičić.
„Predsjednik Crne Gore izražava uvjerenje da će Skupština Crne Gore prepoznati važnost ovog pitanja i postupiti u skladu sa svojim ustavnim nadležnostima”, saopštili su iz Milatovićevog kabineta.
Podsjetimo, u prvom krugu glasanja, u decembru prošle godine, Krstonijević nije dobio potrebnu dvotrećinsku većinu.
Izvršna direktorica NVO Akcija za ljudska prava Tea Gorjanc-Prelević je kazala da Skupština treba da izabere Krstonijevića, ali i iskazala sumnju u snagu državnog sistema.
„Time što u prvom krugu nisu izabrali njenu zamjenu – Krstonijevića, omogućili su Lopičić da ispuni i drugi uslov za penziju. Time su sami sebi skočili u usta i pokazali neprincipijelnost… Kontinuiran problem sa popunjavanjem Ustavnog suda pokazuje da država ne može da se stara sama o sebi, da nije u stanju da obnavlja blagovremeno svoje ključne organe, pogotovo Ustavni sud od koga neposredno zavisi vladavina prava“, istakla je Gorjanc-Prelević za TV Nova u emisiji Iznova.
U drugom krugu glasanja za sudiju Ustavnog suda potrebna je tropetinska većina ili podrška najmanje 49 poslanika/ca.
Crnogorski