REAGOVANJE: Ograničavanje konsultacija sa građanima – korak unazad za lokalnu demokratiju
Grupa nevladinih organizacija i građanskih aktivista izražava zabrinutost zbog informacije da je lokalna izvršna vlast u Podgorici uputila Ministarstvu javne uprave zahtjev za inspekcijski nadzor nad Skupštinom Glavnog grada u vezi s organizovanjem konsultacija sa građankama i građanima o pitanjima od javnog značaja.
Iako sadržaj zahtjeva još nije javno objavljen, posebno zabrinjava navod predsjednika Skupštine Glavnog grada Srđana Perića da je njegov cilj obustavljanje ovih konsultacija. Ukoliko se to potvrdi, bio bi to potez suprotan osnovnim principima participativne i deliberativne demokratije, prema kojima kvalitet i legitimitet javnih odluka ne proizlaze samo iz formalne procedure glasanja, već i iz otvorenog, informisanog i kontinuiranog dijaloga između izabranih predstavnika/ca i građanki i građana na koje se te odluke odnose.
Konsultacije, javne rasprave i drugi oblici neposrednog učešća građana nijesu ukras demokratskog sistema, već njegov sastavni i funkcionalni dio – naročito na lokalnom nivou, gdje se donose odluke koje najneposrednije utiču na svakodnevni život ljudi.
Zakon o lokalnoj samoupravi propisuje da građani učestvuju u odlučivanju o svojim potrebama i interesima neposredno i preko slobodno izabranih predstavnika (član 6). Zakon, pored izričito navedenih oblika neposrednog učešća, ostavlja mogućnost da se statutom utvrde i drugi oblici izjašnjavanja i odlučivanja. Takođe propisuje javnost rada organa lokalne samouprave i samostalnost opštine, čija prava državni organi mogu ograničiti samo u slučajevima i pod uslovima utvrđenim zakonom.
Crna Gora je, takođe, ratifikovala Evropsku povelju o lokalnoj samoupravi Savjeta Evrope, koja obavezuje državu da garantuje političku, administrativnu i finansijsku samostalnost lokalnih samouprava, kao i da omogući građanima da direktno ili preko svojih predstavnica i predstavnika učestvuju u donošenju odluka koje utiču na njihov svakodnevni život. Korišćenje instrumenata inspekcijskog nadzora – čija je svrha kontrola zakonitosti rada organa, a ne ograničavanje transparentnosti i participacije – u cilju sprečavanja konsultacija sa građanima, predstavljalo bi zloupotrebu nadzorne funkcije i narušavanje autonomije lokalnog parlamenta kao predstavničkog tijela.
Pozivamo izvršnu vlast Glavnog grada da objavi zahtjev upućen Ministarstvu javne uprave i jasno saopšti njegov pravni osnov i cilj. Ministarstvo javne uprave pozivamo da javnost obavijesti da li je pokrenulo nadzor i da ga, ukoliko jeste, sprovede transparentno i isključivo u granicama zakona, bez ugrožavanja prava građana na informisanje i učešće u odlučivanju.
Skupštinu Glavnog grada pozivamo da nastavi praksu konsultacija sa građanima i, ako je potrebno, dodatno je uredi jasnim i unaprijed poznatim pravilima. Kvalitetna lokalna samouprava ne gradi se zatvaranjem institucija pred građanima, već dijalogom, transparentnošću i njihovim stvarnim uključivanjem u odlučivanje.
Crnogorski