Holokaust nas podsjeća do kakvih stravičnih razmjera mogu dovesti govor mržnje i ideologije zasnovane na gnusnim lažima o rasnoj i nacionalnoj superiornosti. Ta istorijska opomena jasno ukazuje i na odgovornost savremenih društava i političkih aktera. Političari imaju posebnu odgovornost da se uzdrže od ratne propagande i glorifikacije ratnih zločinaca, jer takvi narativi direktno ugrožavaju demokratske i antifašističke vrijednosti.

Danas se navršava 81 godina od oslobođenja preživjelih zatvorenika koncentracionog logora Aušvic u Poljskoj, najvećeg i najozloglašenijeg logora nacističke Njemačke. Logor Aušvic je simbol najgore forme ljudske okrutnosti – mjesto gdje je sistematski ubijeno oko 1,1 milion ljudi, od kojih je milion bilo Jevreja, a oko 100.000 Roma, poljskih, sovjetskih i jugoslovenskih zatvorenika.

Od 1941. do 1945. godine, samo u Aušvic je deportovano preko 1.300.000 ljudi iz cijele Evrope. Većina žrtava je ubijena odmah po dolasku u logor, u gasnim komorama, u kojima je dnevno ubijano po 3.000 ljudi. Ostali su umirali od sistematskog izgladnjivanja, bolesti, prisilnog rada, strijeljanja i u medicinskim eksperimentima.

Na kraju rata, sovjetska Crvena armija je oslobodila 7.500 zatvorenika Aušvica, dok su nacisti 60.000 drugih primorali da marširaju prema zapadu u tzv. “maršu smrti”.

Crna Gora je jedna od rijetkih država u Evropi na čijoj teritoriji nije bilo ni jednog koncentracionog ili sabirnog logora iz koga su Jevreji slati u nacističke logore smrti. Ipak,  podaci Jevrejske zajednice u Crnoj Gori pokazuju da je od septembra 1943. do februara 1944. godine, kada je Njemačka posle kapitulacije Italije okupirala Crnu Goru, Gestapo identifikovao veći broj Jevreja koji su ostali u Crnoj Gori i većinu u više manjih grupa deportovao prvo u Beograd, u logor na Sajmištu, a odatle i u druge logore smrti.

Uprkos istorijskim lekcijama, javni prostor u Crnoj Gori danas je opterećen govorom mržnje i predrasudama, koje politički akteri često tolerišu ili čak podstiču kroz ratnu propagandu i prijeteće narative. Posebno zabrinjava istorijski revizionizam koji uporno promoviše Srpska pravoslavna crkva, relativizujući zločine i rehabilitujući ideologije i ličnosti povezane sa fašizmom i nacizmom. Vlast, izostankom odlučne reakcije, daje prećutnu saglasnost.

U Crnoj Gori, u kojoj je 1941. godine među prvima u Evropi podignut ustanak protiv fašističkog okupatora, svjedočili smo podizanju spomenika Pavlu Đurišiću koji je osvještala i sakrila SPC. Đurišić je bio ratni zločinac, saradnik nacista i fašista, koga je odlikovao Adolf Hitler.

Holokaust je jedno od najmračnijih i najsramotnijih iskustava civilizacije. Na svima nama, a pogotovo na istaknutim političarima i nosiocima državnih funkcija je obaveza odlučnog suprotstavljanja svim oblicima rasizma, diskriminacije i negiranja ratnih zločina, da bi se spriječilo njihovo ponavljanje i uništavanje ljudskih života. Apelujemo na odgovorne nosioce državnih funkcija da u skladu s Ustavom štite građanski karakter države i poštuju ustavnu zabranu izazivanja i podsticanja mržnje i netrpeljivosti po bilo kom osnovu.

Pozivamo Ministarstvo prosvjete, nauke i inovacija da u školske programe bez oklijevanja uvede obavezno građansko obrazovanje mladih, počev od osnovne škole, o pogubnim posljedicama rasističkih ideologija koje propagiraju superiornost jednog naroda nad drugima, negiraju ljudska prava i teže uništavanju civilizacije.

Rezolucijom UN-a iz 2005. godine, 27. januar je proglašen Međunarodnim danom sjećanja na žrtve Holokausta. Termin holokaust potiče od grčke riječi holókaustos, koja znači “potpuno spaljen”, a označava period organizovanog, sistematskog istrebljenja oko 6 miliona evropskih Jevreja za vrijeme nacizma u Njemačkoj (1939-1944).